Similes vraagt bij VRT NWS Laat meer aandacht en rechten voor familie van mensen met psychische problemen

Tijdens de 10-daagse van de Geestelijke Gezondheid gaf Similes bij VRT NWS Laat een stem aan mensen die naast iemand met psychische problemen staan. Voorzitter Stefaan Baeten en vormingsmedewerker en ervaringsdeskundige Griet Frère vroegen in de uitzending om structurele aandacht voor naasten van mensen met psychische problemen. Nieuwsanker Riadh Bahri opende het gesprek met de vaststelling dat 33 procent van de Vlamingen vroeg of laat mentale problemen krijgt, maar dat er nog te weinig aandacht is voor hun omgeving: de broers, zussen, ouders en kinderen. Hij verwees naar de campagne van Similes tijdens de 10-daagse van de Geestelijke Gezondheid. Griet Frère deelde haar persoonlijke ervaring als dochter van een vader met een psychische kwetsbaarheid. Ze vertelde dat haar vader psychosegevoelig is en meerdere keren werd opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. Volgens haar zorgde het opgroeien in een gezin met psychische kwetsbaarheid voor gevoelens van machteloosheid, schuld en verdriet, en speelde ook het taboe en de schaamte mee, waardoor familieleden zich soms alleen of eenzaam voelen. Stefaan Baeten formuleerde een duidelijke wens: naast patiëntenrechten ook aandacht voor familierechten. Hij verwees daarbij naar de hashtag rechtopnaastjou, die zowel staat voor het ondersteunen van mensen om naast iemand met psychische kwetsbaarheid te kunnen blijven staan, als voor de vraag welke rechten naasten zelf hebben. Frère gaf aan dat er al veranderingen zijn in de geestelijke gezondheidszorg. Ze hoort positieve verhalen over betrokkenheid van familie, bijvoorbeeld wanneer kinderen worden uitgenodigd voor een gesprek en er informatie wordt gedeeld. Tegelijk hoort ze ook getuigenissen van familieleden die aangeven dat ze totaal niet betrokken worden. Volgens haar is de situatie vandaag wisselend: het is beter dan vroeger, maar er blijft veel werk. Baeten herkende de situatie vanuit zijn rol als hoofd van een psychiatrisch centrum. Hij beschreef hoe tijdens een psychische crisis de aandacht sterk gericht is op de persoon in crisis, wat nodig is, maar dat hierdoor vaak het bredere verhaal uit het oog wordt verloren. In die zogenaamde breedhoek psychiatrie speelt familie volgens hem een belangrijke rol. Als noodzakelijke verandering noemt Baeten het systematisch betrekken van familie bij het traject van de patiënt. Dat kan gaan over kleine zaken, zoals een tas koffie, een warm onthaal of een speelhoek voor kinderen, maar ook over het samen met familie en de context uitwerken van een volledig traject. Aan het einde van het gesprek toonde Griet Frère haar boek "Het komt voor in de beste families", geschreven naar aanleiding van het 50-jarig bestaan van Similes in 2023. Het boek bundelt getuigenissen van families, benoemt bezorgdheden en biedt inzichten voor het samenleven met een naaste met psychische problemen. Het bevat duiding, concrete tips, oriëntatie in de geestelijke gezondheidszorg, informatie over financiële en administratieve zorgen en wil tegelijk erkenning en hoop geven.